Είστε φανατικοί λάτρεις της φύσης και κατά καιρούς πηγαίνετε με φίλους στα βουνά για πεζοπορία; Ίσως σας έχει τύχει να βγείτε από το μονοπάτι και να χρειαστεί να ξέρετε πώς να προσανατολιστείτε. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει χάσει την αίσθηση του προσανατολισμού καθώς βασίζεται στο κινητό του τηλέφωνο και στο GPS. Τι κάνετε όμως όταν το κινητό ή η πλοήγηση δεν λειτουργούν, ή όταν βρεθείτε κάπου χωρίς κανέναν εξοπλισμό και πρέπει να βασιστείτε μόνο στις γνώσεις σας; Πώς προσανατολίζεστε στη φύση χωρίς βοηθήματα, μόνο με τη βοήθεια της φύσης; Πώς βρίσκετε πού είναι ο βορράς; Τις απαντήσεις θα τις βρείτε σε αυτό το άρθρο.
Προσδιορισμός των σημείων του ορίζοντα στο ύπαιθρο
Ο βασικός προσανατολισμός συνίσταται στην ικανότητα προσδιορισμού των σημείων του ορίζοντα. Οι έμπειροι ορειβάτες γνωρίζουν πώς να προσανατολίζονται στη φύση και στο έδαφος και μπορούν να προσδιορίσουν τα σημεία του ορίζοντα χωρίς εξοπλισμό. Είναι σημαντικό να παρατηρείτε τη φύση. Στο σχολείο μάθατε τους φυσικούς νόμους με βάση τους οποίους προσδιορίζονται τα σημεία του ορίζοντα, όμως με τα χρόνια έχουν ξεχαστεί. Ανανεώστε μαζί μας αυτές τις σημαντικές γνώσεις, που μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να σας σώσουν τη ζωή.
Πώς προσδιορίζετε τα σημεία του ορίζοντα χωρίς πυξίδα;
Με βάση τον Ήλιο
Τα σημεία του ορίζοντα είναι πολύ σημαντικά για την εύρεση της διαδρομής, και ο προσδιορισμός τους χωρίς βοηθήματα είναι πιο εύκολος με τη βοήθεια του Ήλιου. Όταν στη μέση της ημέρας σταθείτε με το πρόσωπο προς τη σκιά σας, έχετε μπροστά σας τον βορρά και πίσω σας τον νότο. Απλώνοντας τα χέρια σας, το αριστερό χέρι δείχνει τη δύση και το δεξί την ανατολή.
Με βάση το ρολόι
Αν βρεθείτε στη φύση χωρίς βοηθήματα πλοήγησης, μπορείτε να προσδιορίσετε τα σημεία του ορίζοντα με τη βοήθεια ενός αναλογικού ρολογιού. Στρέψτε τον μικρό δείκτη των ωρών προς τον Ήλιο, και τη γωνία μεταξύ αυτής της κατεύθυνσης και του αριθμού 12 χωρίστε την στη μέση. Ο άξονας της γωνίας θα σας δείξει τον νότο. Αυτό ισχύει στο βόρειο ημισφαίριο, στο νότιο είναι αντίστροφα, ο άξονας δείχνει τον βορρά. Πρέπει να προσέξετε ώστε η ώρα στο ρολόι να αντιστοιχεί στην τοπική ώρα. Την περίοδο της θερινής ώρας δεν έχουμε την πραγματική ώρα, αλλά μετατοπισμένη κατά μία ώρα, γι' αυτό θα πρέπει να το λάβετε υπόψη. Το πρωί χωρίστε τη γωνία αντίθετα από τη φορά των δεικτών του ρολογιού, δηλαδή προς τα αριστερά, και το απόγευμα προς τη φορά τους, δηλαδή προς τα δεξιά. Κατά τον προσδιορισμό των σημείων του ορίζοντα, κρατήστε το ρολόι σε οριζόντια θέση.
Φυσικοί δείκτες των σημείων του ορίζοντα
-
Τα φυλλοβόλα δέντρα - τα μεμονωμένα δέντρα έχουν υπό κανονικές συνθήκες πλουσιότερη φυλλωσιά - στο βόρειο ημισφαίριο αυτό είναι η νότια πλευρά και στο νότιο - η βόρεια. Αν βρίσκεστε στο νότιο ή στο βόρειο ημισφαίριο προσδιορίζεται με βάση τον ισημερινό. Τα μεμονωμένα δέντρα έχουν στη νότια πλευρά μακρύτερα και πιο δυνατά κλαδιά.
-
Κωνοφόρα και ιτιές - αυτά κλίνουν συχνότερα προς την ηλιόλουστη πλευρά
-
Οι νέοι βλαστοί - είναι πιο πυκνοί στη βόρεια πλευρά
-
Ο κορμός μεμονωμένων δέντρων - στη βορινή πλευρά έχει πυκνότερους δακτυλίους ανάπτυξης. Αυτό μπορείτε να το επιβεβαιώσετε και με βάση άλλα δέντρα και κούτσουρα, που στη βόρεια ή βορειοδυτική πλευρά είναι καλυμμένα με βρύα και λειχήνες.
-
Το βρύο - αυτό φυτρώνει συχνότερα στη βόρεια πλευρά του δέντρου γιατί χρειάζεται υγρασία
-
Τον νότο τον προσδιορίζετε με βάση τη θέση της μυρμηγκοφωλιάς, βρίσκεται σχεδόν πάντα στη νότια πλευρά λόγω των ηλιακών ακτίνων, επίσης οι είσοδοι των κυψελών κατευθύνονται προς τον νότο.
-
Τα δέντρα με τραχύ φλοιό - ο φλοιός είναι πιο τραχύς στη βόρεια πλευρά του κορμού
-
Ηλίανθος - γυρίζει συνεχώς προς τον ήλιο
-
Την άνοιξη παραμένει το χιόνι στις βόρειες πλαγιές, ενώ στις νότιες έχει λιώσει εδώ και καιρό
Με βάση τη σελήνη
Αν η σελήνη ανατέλλει πριν τη δύση του ηλίου, παρατηρήστε την φωτισμένη πλευρά της, αυτή βρίσκεται στη δύση. Αν συμβαίνει το αντίθετο και η σελήνη ανατέλλει μετά τη δύση του ηλίου, το φωτισμένο μέρος της σελήνης βρίσκεται στην ανατολή. Τι κάνουμε όμως, όταν η σελήνη ανατέλλει ταυτόχρονα με τη δύση του ηλίου; Σε αυτή την περίπτωση μιλάμε για πανσέληνο - τότε στις 18:00 βρίσκεται στην ανατολή, στις 21:00 στα νοτιοανατολικά, στις 23:59 στο νότο, στις 3:00 στα νοτιοδυτικά και στις 6:00 στη δύση του ουρανού.
Πώς να προσανατολιστείτε στο σκοτάδι; Ο δρόμος θα σας δείξουν τα αστέρια.
Όταν η σελήνη είναι πανσέληνος, ο προσανατολισμός είναι απλός. Ισχύει δηλαδή η ίδια αρχή όπως για τον ήλιο, με τη χρήση των δεικτών του ωρολογίου. Ιδανικά, όταν στον ουρανό διακρίνεται ο Πολικός Αστέρας. Βρίσκεται πάντα στο βορρά.
Σε περίπτωση που βλέπετε μόνο μερικά αστέρια, κατασκευάστε έναν αυτοσχέδιο σκόπευτρο. Σκοπεύστε προς οποιοδήποτε αστέρι που φαίνεται καλύτερα και περιμένετε μερικά λεπτά. Το αστέρι θα ξεφύγει από το σκόπευτρο και ανάλογα με την κατεύθυνση που κινήθηκε, θα προσδιορίσετε το σημείο του ορίζοντα.
- Το αστέρι κινείται προς τα δεξιά διαγωνίως προς τα πάνω – κοιτάζετε προς την ανατολή.
- Το αστέρι κινήθηκε προς τα δεξιά διαγωνίως προς τα κάτω – κοιτάζετε προς τη δύση.
- Όταν το αστέρι κινείται προς τα δεξιά και στη συνέχεια σε τόξο ελαφρώς προς τα πάνω – κοιτάζετε προς το βορρά.
- Το αστέρι κινείται προς τα δεξιά και στη συνέχεια σε τόξο ελαφρώς προς τα κάτω – κοιτάζετε προς το νότο.
Για καλύτερη αξιολόγηση της κίνησης των αστεριών, σας συμβουλεύουμε να κατασκευάσετε δύο σκόπευτρα. Θα έχετε καλύτερο αποτέλεσμα αν σκοπεύσετε ακριβώς προς τη δύση ή την ανατολή, όπου οι κατευθύνσεις κίνησης των αστεριών είναι πιο ευδιάκριτες.
Προσανατολισμός στο πεδίο με τη βοήθεια πυξίδας
Το να μάθετε τον προσανατολισμό στο πεδίο με βάση τη φύση δεν είναι δύσκολο, όμως σε κρίσιμες καταστάσεις δεν θα το θυμάστε. Γι' αυτό, όταν πηγαίνετε για πεζοπορία στο δάσος ή σε άγνωστο περιβάλλον, θα πρέπει να πάρετε μαζί σας και πυξίδα ή compass.
Η πυξίδα είναι μια συσκευή πλοήγησης, με τη βοήθεια της οποίας προσδιορίζετε το σημείο του ορίζοντα. Λειτουργεί βάσει της μαγνητικής δύναμης και δουλεύει σε κάθε καιρική συνθήκη. Μαζί με τον χάρτη θα πρέπει να αποτελεί απαραίτητο κομμάτι του εξοπλισμού. Πριν ξεκινήσετε για τα βουνά, μάθετε να τη χρησιμοποιείτε σωστά. Προσέξτε να μην επηρεάζεται από μεταλλικά αντικείμενα, όπως ρολόγια, καθώς η βελόνα της πυξίδας αντιδρά σε αυτά. Αν δεν αφαιρέσετε τέτοιες επιδράσεις, μπορεί να προκύψει απόκλιση της βελόνας έως και 180 °.
Σημάνσεις των σημείων του ορίζοντα στην πυξίδα
Τα σημεία του ορίζοντα στην πυξίδα στα αγγλικά είναι: N – βορράς (north), S – νότος (south), W – δύση (west), E – ανατολή (east).
Πώς να χρησιμοποιήσετε την πυξίδα
Η πυξίδα με τη βελόνα της δείχνει προς τον μαγνητικό πόλο της Γης. Χρησιμοποιείται πιο εύκολα μαζί με χάρτη.
- Τοποθετήστε τον χάρτη σε επίπεδη επιφάνεια και βάλτε πάνω του την πυξίδα. Σε κάθε χάρτη υπάρχουν σχεδιασμένα τετράγωνα.
- Τοποθετήστε την πυξίδα σε μια γραμμή του χάρτη και περιστρέψτε τον μαζί με την πυξίδα έτσι ώστε η βελόνα που δείχνει τον βορρά να είναι ευθυγραμμισμένη με τη γραμμή και ταυτόχρονα να δείχνει προς το πάνω μέρος του χάρτη. Κάθε χάρτης είναι σχεδιασμένος έτσι ώστε η επάνω πλευρά να είναι προς τον βορρά.
- Σε περίπτωση που χρειάζεται να φτάσετε κάπου στον προορισμό σας, πρέπει να προσδιορίσετε το αζιμούθιο (προσανατολισμένη γωνία που σχηματίζει μια συγκεκριμένη κατεύθυνση). Τότε πλέον μην μετακινείτε τον χάρτη. Πυξίδα κατευθύνετέ την προς τον στόχο. Διαβάστε και απομνημονεύστε το αζιμούθιο.
- Η γραμμή στον χάρτη και η βελόνα της πυξίδας πρέπει να δείχνουν συνεχώς προς τον βορρά στο ίδιο επίπεδο.
- Η έγχρωμη γραμμή δίπλα στη βελόνα δείχνει το αζιμούθιο που πρέπει να ακολουθήσετε ώστε να φτάσετε στον προορισμό σας.
Ίσως είναι δύσκολο να το κατανοήσετε, αλλά ο προσανατολισμός στο έδαφος με τη βοήθεια πυξίδας απαιτεί λίγη εξάσκηση. Δοκιμάστε το πριν ξεκινήσετε για τα βουνά, έστω και στο σπίτι, στον κήπο.
Προσανατολισμός στο έδαφος με τη βοήθεια πυξίδας τοπογραφίας
Πυξίδα τοπογραφίας μοιάζει με μια κλασική πυξίδα, αλλά διαθέτει επιπλέον μοιρογνωμόνιο, μερικές φορές και μεγεθυντικό φακό και χάρακα. Για την ακριβή εύρεση των σημείων του ορίζοντα ή τον προσδιορισμό του αζιμουθίου (γωνία κατεύθυνσης), χρειάζεστε χάρτη.
Πώς να χρησιμοποιήσετε την πυξίδα τοπογραφίας
Η πυξίδα τοπογραφίας διαθέτει σκόπευτρο, με το οποίο ρυθμίζετε την κατεύθυνση προς ένα σημείο στο έδαφος. Η μέτρηση πραγματοποιείται με τη βοήθεια περιστρεφόμενου δίσκου με κλίμακα, στον οποίο είναι σημειωμένες οι γωνίες. Η πυξίδα τοπογραφίας διαθέτει σε μία άκρη χαραγμένο χάρακα, ο οποίος χρησιμοποιείται για την ανάγνωση αποστάσεων στον χάρτη.
Για να προσδιορίσετε τον βορρά με τη βοήθεια της πυξίδας τοπογραφίας κάντε τα εξής:
- Τοποθετήστε την πυξίδα τοπογραφίας στο δεξί σας χέρι.
- Περιστρέψτε την κλίμακα έτσι ώστε η βόρεια βελόνα να είναι παράλληλη με τις γραμμές της κλίμακας και ταυτόχρονα να συμπίπτει με την ένδειξη βορρά (N) στην κλίμακα.
Ο προσανατολισμός στη φύση είναι πραγματικά σημαντικός και γι' αυτό φροντίστε να προσθέτετε πάντα στο σακίδιό σας μια πυξίδα τοπογραφίας ή μια πυξίδα με χάρτη σε κάθε πεζοπορία. Θα σας βοηθήσουν να προσανατολιστείτε γρήγορα και σε κρίσιμες καταστάσεις αποτελούν έναν αναντικατάστατο βοηθό.
